Ðối thoại Á - Âu (ASEM)

JPEG

Nguồn gốc và tổ chức của ASEM

Việc thành lập diễn đàn Á - Âu ( Hội nghị thượng đỉnh các nhà sáng lập tại Bangkok tháng 3 năm 1996), theo sáng kiến của Singapour và Pháp, nhằm mục đích tăng cường quan hệ giữa hai khu vực vốn đã có những mối quan hệ tiềm tàng.

Ngay từ khi mới thành lập, ASEM đã muốn tạo sự khác biệt so với các tổ chức khác : đây là diễn đàn đối thoại chính trị phi chính phủ không chính thức và toàn diện. Đối thoại này dựa trên các trao đổi thường xuyên ở cấp cao nhất (hội nghị thượng đỉnh diễn ra hai năm một lần) cũng như ở cấp bộ trưởng ( họp thường xuyên giưa bộ trưởng bộ Ngoại giao, bộ Tài chính, họp bất thường giữa bộ trưởng bộ Môi trường, bộ Văn hóa, bộ Khoa học và công nghệ, bộ Nội vụ). Tuy nhiên ASEM không phải là một tổ chức quốc tế cũng không phải là một cơ quan phát triển.
Với mong muốn thúc đẩy đối thoại ở tất cả các cấp và duy trì các cuộc đàm phán để có thể hiểu nhau nhiều hơn, hoạt động của ASEM còn gắn liền với các đại biểu (Hội nghị nghị viện Á Âu ( ASEP) hai năm một lần) cũng như với xã hội dân sự thông qua các hoạt động của Quỹ Á Âu (ASEF).
Tại Hội nghị thượng đỉnh tại Hà Nội ( tháng 10 năm 2004), lần đầu tiên ASEM mở rộng thêm 13 thành viên mới : mười thành viên mới của Liên minh châu Âu và Myanma, Campuchia, Lào. Tuy nhiên, trong bất cứ trường hợp nào, việc Myanma gia nhập vào ASEM không có nghĩa là Liên minh châu Âu hoàn toàn hài lòng với tình hình của nước này.

Hoạt động của ASEM

Đối thoại trong khuôn khổ ASEM xoay quanh ba chủ đề chính, còn gọi là « ba trụ cột » :

- Các vấn đề thời sự quốc tế nổi bật :

Đối thoại chính trị giữa hai châu lục ngày nay đã đạt độ chính muồi. Châu Âu và châu Á đã đạt được rất nhiều điểm đồng thuận, ví dụ như tăng cường tính song phương trong đối thoại, tính đến các thách thức trên quy mô toàn cầu, sự cần thiết phải có được một nền toàn cầu hóa được kiểm soát. Các cuộc gặp gỡ này cũng là cơ hội để hai bên thống nhất về các vấn đề an ninh, ví dụ như cuộc chiến chống khủng bố (bao gồm cả khía cạnh tài chính), đấu tranh chống phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt, tội phạm xuyên quốc gia, nhập cư bất hợp pháp, tình hình bán đảo Triều Tiên. Nhân quyền cũng là vấn đề được thảo luận trong khuôn khổ các cuộc hội thảo không chính thức, phương thức tiếp cận tăng cường cho phép đề cập đến những chủ đề nhạy cảm (ví dụ như nhân quyền và nhập cư quốc tế, hội thảo tại Suzhou, tháng 9 năm 2004).

- Các vấn đề kinh tế và tài chính :

Vào thời điểm thành lập ASEM, các cuộc trao đổi giữa châu Âu và châu Á chưa xứng với tiềm năng của hai châu lục. Vì vậy, hai công cụ đã được áp dụng để tăng cường trao đổi Á - Âu là Chương trình hành động nhằm thúc đẩy thương mại (TFAP - Trade Facilitation Action Plan) và Chương trình hành động nhằm thúc đẩy đầu tư (IPAP Investment Promotion Action Plan). Hội nghị Thượng đỉnh Hà Nội ( tháng 10 năm 2004) đã nhắc lại sự cần thiết phải tính đến các vấn đề thời sự thương mại và nhấn mạnh đến lợi ích của Diễn đàn doanh nhân Á - Âu (AEBF-Asia-Europe Business Forum), cuộc gặp gỡ không chính thức của giới thương gia hai châu lục.
« Trụ cột » thứ hai của ASEM cũng là cơ hội để bàn về các vấn đề thời sự kinh tế quan trọng. Trong tuyên bố về đối tác tăng cường, Hội nghị thượng đỉnh tại Hà nội đã đặc biệt nhấn mạnh đến các ưu tiên sau : tăng cường thống nhất về các vấn đề đa phương trong quan hệ quốc tế ( đặc biệt là các vòng đàm phán trong khuôn khổ Tổ chức Thương mại thế giới (WTO), các vấn đề năng lượng ( cung cấp năng lượng, phát triển công nghệ sạch), giao thông, các doanh nghiệp vừa và nhỏ, bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ.
Tài chính cũng là một chủ đề đặt biệt được quan tâm tại diễn đàn hợp tác Á - Âu với ba vấn đề được đề cập chủ yếu là : tăng cường hệ thống tài chính quốc tế, dự báo các cuộc khủng hoảng tài chính, các con đường hợp tác Á - Âu trong lĩnh vực tài chính, tiền tệ. Hội nghị thượng đỉnh Hà Nội đă nhắc lại những ưu tiên dành cho phát triển hợp tác các vấn đề sau : chính sách thuế và tiền tệ, phát triển và cơ chế giám sát thị trường tài chính, quản lý nợ, cải tổ tổ chức, đấu tranh chống cung cấp tài chính cho khủng bố, chống rửa tiền. Khả năng thành lập thị trường trái phiếu châu Á dựa trên một số đồng tiền như euro, yên, đôla, « YES-bond » có thể sẽ được ưu tiên xem xét trước tiên.

- Các vấn đề khác

Việc làm cho các dân tộc xích lại gần nhau hơn và củng cố đối thoại giữa các nền văn hóa và văn minh của châu Âu và châu Á là những mục tiêu chủ yếu của ASEM. Từ khi thành lập đến nay, diễn đàn đã đề cập đến rất nhiều lĩnh vực. Các chủ đề được xác định là chủ đề ưu tiên có thể sẽ là mục tiêu của các sáng kiến của các nước thành viên và các nước quan tâm có thể tham gia. Sự linh hoạt trong tổ chức và cách thức tham gia là những yếu tố đóng góp vào thành công của các sáng kiến này.

Các chủ đề của mục tiêu phát triển đặc biệt :

Đối thoại giữa các nền văn hóa và văn minh cũng như quảng bá đa dạng văn hóa là những ưu tiên cũng như là một bằng chứng của tuyên bố đã được thông qua về chủ đề này tại Hội nghị thượng đỉnh Hà Nội. Thành công của cuộc họp Bộ trưởng Văn hóa của ASEM tại Bắc Kinh tháng 12 năm 2003 đã khiến Pháp đăng cai tổ chức cuộc họp lần thứ hai vào tháng 6 năm 2005, trước Malaisia vào năm 2007.

Giáo dục cũng là một chủ đề của các cuộc họp thường xuyên. Trong lĩnh vực này, Pháp, Hàn Quốc và Singapo, với sự khởi xướng của Đan Mạch, đă thành lập chương trình học bổng DUO nhằm khuyến khích tăng cường trao đổi cân bằng hơn sinh viên, giáo viên và các nhà nghiên cứu giữa châu Âu và châu Á. Pháp cũng tìm cách củng cố tính chất đa phương của chương trình rất độc đáo này, phối hợp với các ưu tiên khác trong khuôn khổ châu Âu và khuyến khích chương trình này bên cạnh các đối tác khác của ASEM.

Môi trường cũng đang là một chủ đề thường xuyên được đề cập đến trong các cuộc họp bộ trưởng của ASEM. Cuộc họp tại Lecce (Ý, tháng 10 năm 2003) đã đặc biệt quan tâm đến Hội nghị thượng đỉnh phát triển bền vững tại Johannesburg, các hiệp định song phương về môi trường, về tình trạng sa mạc hóa, đa dạng sinh học, thay đổi khí hậu. Từ nay trở đi, các cuộc đối thoại về chủ đề này cũng sẽ bàn đến vấn đề năng lượng trong khuôn khổ « trụ cột » kinh tế.

Khoa học và công nghệ cũng là vấn đề được tư vấn thường xuyên. Một cuộc họp cấp bộ trưởng diễn ra tại Bắc Kinh tháng 10 năm 1999 đă bàn về việc thực hiện làm việc theo nhóm và mạng lưới cộng tác viên. Bảo vệ rừng và phát triển bền vững, quản lý nước và công nghệ sạch là một trong sỗ các chủ đề được đặc biệt quan tâm.

Sau đại dịch SARS và dịch cúm gia cầm, y tế đă trở thành mối quan tâm hàng đầu đối với cả hai châu lục. Một cuộc hội thảo về quản lý tình trạng khẩn cấp trong trường hợp đại dịch do Bắc Kinh khởi xướng và được Pháp ủng hộ đã diễn ra vào tháng 10 năm 2003.

Pháp và Hàn quốc đã có một sáng kiến quan trọng trong lĩnh vực công nghệ thông tin : mạng thông tin Á - Âu tốc độ cao và Liên minh châu Âu giữ vai trò rất quan trọng trong việc thực hiện sáng kiến này. Hội nghị Thượng đỉnh Hà Nội là một dịp để phát triển các sáng kiến khác trong chủ đề này.

Xã hội dân sự trong ASEM

Các nước sáng lập ASEM đã mong muốn diễn đàn này không chỉ giới hạn ở việc đối thoại chính trị mà còn tạo ra những điều kiện tốt nhất để các xã hội dân sự Á - Âu hiểu nhau nhiều nhất.

Ngoài những sáng kiến do các Chính phủ đề xuất, còn có Quỹ Á - Âu, được thành lập tháng 2 năm 1997, tại Singapour thông qua tư vấn của các chuyên gia và các thành viên hoạt động trong một số chủ đề của xã hội dân sự. Quỹ này có mục tiêu « tăng cường trao đổi giữa các viện nghiên cứu, các dân tộc và các nhóm văn hóa ». Quỹ này phối hợp tổ chức và phối hợp tài trợ các hội thảo và các chương trình trao đổi trong lĩnh vực này và có thể đưa ra sáng kiến và đề xuất hoạt động.

Xem trang web của Bộ Ngoại giao Pháp

Cập nhật ngày 28/07/2006

Trở về đầu trang