Pháp - Asean : Một quan hệ phục vụ cho sự bình đẳng về địa chính trị

Bài viết của bà Catherine Colonna, Bộ trưởng ủy quyền phụ trách các Vấn đề châu Âu, Cộng hòa Pháp.

Trong những năm tới, châu á và châu Âu sẽ cần phải cùng nhau hành động để xây dựng các trung tâm ổn định nhằm thúc đẩy một quá trình toàn cầu hóa được kiểm soát tốt hơn. Châu á sẽ đóng một vai trò ngày càng mạnh mẽ trong những cân bằng lớn về chính trị trên thế giới, tương xứng với vai trò ngày càng tăng của mĩnh trong trao đổi thương mại và nền kinh tế tri thức. Mối quan hệ của chúng ta có từ lâu đời và được xây dựng trên nền tảng của những kinh nghiệm cùng nhau chia sẻ qua nhiều năm tháng. 30 năm sau khi Hiệp ước Thân thiện và Hợp tác tại Đông Nam á, văn bản sáng lập Hiệp hội các Quốc gia Đông Nam á (ASEAN) được ký kết tại Bali, Pháp gia nhập Hiệp ước này. Tôi đã mong muốn tới Cebu, Philippines, nơi sẽ diễn ra hội nghị thượng đỉnh của tổ chức lớn này. Chuyến thăm này tiếp tục chuyến thăm của Tổng thống Cộng hòa Pháp tại Thái Lan vào tháng 6 năm 2006, thời điểm mà quyết định quan trọng này được tuyên bố.

Thông qua việc gia nhập này, Pháp mong muốn thể hiện tình hữu nghị và bác ái của mình tới các nước thành viên ASEAN, những nước mà Pháp đã duy trì từ rất lâu mối quan hệ mạnh mẽ và ưu tiên. Thông qua việc gia nhập này, Pháp muốn chỉ ra rằng để đảm bảo sự ổn định của châu á, cần phải thừa nhận vai trò của toàn thể các tác nhân của châu lục : vai trò của Trung Quốc, ấn Độ và Nhật Bản, và cả các tổ chức của khu vực. Với 550 triệu dân, ASEAN hiện là một trong những khu vực năng động nhất trên thế giới. Nước Pháp, đất nước có mối quan hệ lịch sử hết sức chặt chẽ với Đông Nam á, không thể đứng ngoài bình diện địa chính trị mới này.

Vào đầu thế kỷ XXI này, một phần tương lai của nước Pháp và những đối tác châu Âu của Pháp được thể hiện tại Đông Nam á. Các nước ASEAN đang đương đầu với những thách thức lớn là nguồn gốc của sự bất ổn toàn cầu : tình trạng nghèo và khoảng cách phát triển, khủng bố, cướp biển, các đại dịch hay các bệnh nhiễm trùng mới xuất hiện. Trong một thế giới toàn cầu hóa, những thách thức này có ảnh hưởng tới hoà bình và an ninh : những thách thức này không biết tới biên giới hay những khung luật pháp. Một phần ba thương mại thế giới trung chuyển qua eo biển Malacca ; lượng dầu lửa trung chuyển trong khu vực này gần gấp ba lần so với lượng dầu đi qua kênh đào Suez. Đông Nam á, không phải trong một tương lai xa, mà hiện đang là một mắt xích chủ yếu trong trao đổi thương mại toàn cầu và trong mối quan hệ chính trị giữa các nước.

Chính sách của Pháp tại khu vực này tập trung vào hai ưu tiên : hỗ trợ phát triển kinh tế và chính trị, tăng cường hội nhập rộng khắp hơn trên châu lục nhằm đương đầu với những khủng hoảng về nhân đạo và kinh tế.

Đó là điều khiến nước Pháp, trên các lĩnh vực song phương và đa phương, ưu tiên một chính sách hợp tác mang tính khu vực. Cam kết của chúng tôi tại Đông Nam á do vậy nằm trong khuôn khổ của một tiến trình hội nhập mở rộng, như của NEPAD tại châu Phi, để khuyến khích sự phát triển bền vững và sự ổn định về chính trị của các nước này.

Chính vì vậy, Pháp đặc biệt tự hào là nước đầu tiên của Liên minh châu Âu gia nhập Hiệp ước Thân thiện và Hợp tác tại Đông Nam á. Tuy nhiên, chúng tôi tin tưởng rằng quan hệ đối tác với Đông Nam á ở cấp độ Liên minh châu Âu sẽ cho phép đạt được tính hiệu quả đầy đủ. Tôi rât vui mừng về mong muốn mà ông Javier Solana, người đã thông báo về việc Liên minh châu Âu sẵn sàng gia nhập Hiệp ước ASEAN, đã bày tỏ để đạt được điều đó.

Pháp tin tưởng từ lâu rằng Liên minh châu Âu có cơ sở chính đáng cần thiết để nắm giữ một vị trí đầy đủ mà tổ chức này cần phải có trong các diễn đàn hợp tác và đối thoại ở châu á. Để tổ chức tốt hơn và kiểm soát tốt hơn những tác động của toàn cầu hóa, điều quan trọng là cần phải thúc đẩy một sự cân bằng mới giữa các khu vực, nhằm đảm bảo cho sự ổn định của thế giới. Thực tiễn trao đổi thương mại đang nói lên điều đó. Chương trình hợp tác của Liên minh châu Âu với ASEAN mang tầm cỡ lớn hơn những chương trình hợp tác của Liên minh với Nhật Bản hay Mỹ. Liên minh châu Âu là đối tác thương mại lớn thứ ba của tổ chức này. Sau cùng, về phương diện chính trị, Liên minh châu Âu đã tham gia vào phái đoàn quan sát hiệp định hòa bình Aceh tại Inđônêxia, bên cạnh các nước ASEAN. Phái đoàn này, với 128 quan sát viên đến từ Liên minh châu Âu, đã góp phần giải quyết một cuộc xung đột từ lâu nay và đẫm máu. Sự phát triển của quan hệ hợp tác này và của sự đối thoại tin tưởng giữa ASEAN và EU cũng sẽ cho phép đạt được những bước tiến trong tiến trình dân chủ hóa đang được tiến hành trong các xã hội phức tạp và đa sắc tộc. Sự tồn tại dai dẳng của "vấn đề Birmani" và cú đảo chính mới đây tại Thái Lan vẫn còn đó để nhắc nhở chúng ta con đường mà chúng ta còn tiếp tục phải hoàn thành trong những lĩnh vực này.

Chính vì vậy, việc Pháp gia nhập Hiệp ước Thân thiện và Hợp tác nhằm phục vụ cho một tham vọng mới cho quan hệ Âu-á. Dựa trên tầm quan trong của những trao đổi, tin tưởng vào những khả năng của các tổ chức khu vực, được đảm bảo bằng sự tôn trọng những nguyên tắc của đa phương hóa, việc gia nhập này nhằm mục đích quân bình và cân đối. Trên nhiều phương diện, một cơ cấu mới trong mối quan hệ giữa các cường quốc đang được thiết lập với sự hợp tác chặt chẽ và thường xuyên giữa các trung tâm ổn định trong khu vực như Liên minh châu Âu và ASEAN. Pháp muốn đóng vai trò đầy đủ trong chính sách " ngoại giao cân bằng" này.

Cập nhật ngày 12/01/2007

Trở về đầu trang